ຕອບທຸກຂໍ້ສົງໄສ ກິນໄສ້ກອກ-ເບຄອນ ເຮັດໃຫ້ເກີດ ມະເຮັງລໍາໄສ້ແທ້ຫຼືບໍ່!

 

ກິນໄສ້ກອກເກີດມະເຮັງລຳໄສ້ໃຫຍ່ໄດ້ແທ້ຫຼືບໍ່ ຫຼັງຈາກ WHO ເຜີຍຜົນວິໄຈທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນມັກກິນຊີ້ນສັດແປຮູບຕ້ອງຕົກໃຈ! ມາຊອກຫາຄຳຕອບພ້ອມໄຂຂໍ້ສົງໄສວ່າເຮົາຄວນຢຸດກິນຊີ້ນໄປເລີຍຫຼືບໍ່

     ຫຼັງຈາກອົງການອະນາໄມໂລກ (WHO) ກຽມຈັດໃຫ້ອາຫານໃນກຸ່ມຊີ້ນສັດແປຮູບ ເຊັ່ນ ໄສ້ກອກ, ເບຄອນ ແລະເບີເກີ ເຂົ້າໄປເປັນ 1 ໃນ 5 ຂອງສານກໍ່ມະເຮັງນອກຈາກເຄື່ອງດື່ມແອວກໍຮໍ ແຮ່ໃນຫີນແລ້ວ ສານໜູ ແລະການສູບຢາ ເພາະເຫັນວ່າອາຫານໃນກຸ່ມຊີ້ນສັດແປຮູບກໍ່ໃຫ້ເກີດມະເຮັງລໍາໄສ້ໃຫຍ່ໄດ້ (ອ່ານຂ່າວ ອັນຕະລາຍ!“ໄສ້ກອກ-ເບຄອນ-ເບີເກີ” WHO ໂຕຍົກເປັນການເກີດມະເຮັງທຽບເທົ່າສານໜູ)

     ເລື່ອງນີ້ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຄົນສົງໄສວ່າ ຖ້າເປັນແບບນີ້ຈະຍັງສາມາດກິນຊີ້ນສັດແປຮູບໄດ້ຫຼືບໍ່ ແລ້ວຄວນເລືອກກິນແນວໃດ ຊຶ່ງທາງອົງການວິໄຈໂລກມະເຮັງນາໆຊາດ (International Agency for Research on Cancer) ໜຶ່ງໃນໜ່ວຍງານຂອງ WHO ໄດ້ຕອບຂໍ້ສົງໄສທຸກຢ່າງຜ່ານເວັບໄຊ  iarc.frຮຽບຮຽງໄວ້ຜ່ານເຟດບຸກ  Jessada Denduangboripant  ດັ່ງນີ້:

     “IARC ຂອງ WHO ຖາມຕອບຂໍ້ສົງໄສ ເລື່ອງ ຜະລິດຕະພັນຊີ້ນແປຮູບ ແລະຊີ້ນແດງ ກໍ່ໃຫ້ເກີດມະເຮັງ” (ເອກະສານ.. ຊັດເຈນຫຼາຍ ຄວນອ່ານ)

Ø  ຊີ້ນແດງ (res meat) ໄດ້ແກ່ຊີ້ນຫຍັງແດ່?

     ໝາຍເຖິງສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນໍ້ານົມ ໄດ້ແກ່ຊີ້ນງົວ, ລູກງົວ, ໝູ, ໝູປ່າ, ມ້າ ແລະແກະ

Ø  ຊີ້ນແປຮູບ (processed meat) ໝາຍເຖິງຫຍັງ?

     ໝາຍເຖີງຊີ້ນທີ່ປ່ຽນຮູບໄປ ຜ່ານການໃສ່ເກືອໝັກບົ່ມຮົມຄວັນ ແລະພື້ນທີ່ອື່ນໆ  ທີ່ເພີ່ມລົດຊາດ ຫຼື ຖະໝອມອາຫານໃຫ້ຫຼາຍຂື້ນ ໂດຍຊີ້ນທີ່ຈະນຳມາເຮັດນີ້ຈະເປັນພວກຊີ້ນແດງ ຊີ້ນໄກ່ ແລະຊີ້ນອື່ນໆ ຫຼືລວມທັງປະສົມເລືອດສັດກໍ່ໄດ້ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຮ໋ອດດ໋ອກ, ແຮ໋ມ, ໄສ້ກອກ, ຊີ້ນເຄັມຕາກແຫ້ງ, ຊີ້ນກະປ໋ອງ ແລະຊ໋ອດຕ່າງໆ ທີ່ປະສົມຊີ້ນ

Ø  ວິທີການໃນການປະກອບອາຫານ ຈະມີຜົນຕໍ່ການສ່ຽງ ຫຼືບໍ່?

     ອາຫານທີ່ອຸນຫະພູມສູງ ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດສານປະກອບທີ່ຈະເພີ່ມຄວາມສ່ຽງໃນການກໍ່ໃຫ້ເກີດມະເຮັງ ແຕ່ບົດບາດຂອງມັນນັ້ນຍັງບໍ່ເປັນທີ່ເຂົ້າໃຈກັນເຕັມທີ່

Ø  ວິທີປອດໄພທີ່ສຸດໃນການເຮັດອາຫານຈາກຊີ້ນ ເຊັ່ນ: ຜັກຕົ້ມ, ໜື້ງ, ບາບີຄິວ ແລະອື່ນໆ?

     ການເຮັດອາຫານທີ່ອຸນຫະພູມສູງ ຫຼືຕ້ອງຖືກຄວັນໄຟ ຫຼື ພື້ນຜິວຮ້ອນໆ ຂອງຈານ ເຊັ່ນ: ການປີ້ງ ຫຼື ການຂົ້ວໃນໝໍ້ ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດສານເຄມີທີ່ເປັນມະເຮັງໄດ້ ເຊັ່ນ: polycyclic aromatic hydrocarbons ແລະ heterocyclic aromatic amines) ແຕ່ເຮົາບໍ່ມີຂໍ້ມູນພຽງພໍທີ່ຈະສະຫຼຸບວ່າ ວິທີການເຮັດອາຫານຈາກຊີ້ນຈະສົ່ງຜົນຕໍ່ຄວາມສ່ຽງໃນການເປັນມະເຮັງແທ້

Ø  ການກິນຊີ້ນດີບຈະປອດໄພກວ່າຫຼືບໍ່?

     ເຮົາຍັງບໍ່ມີຂໍ້ມູນທີ່ຈະຕອບຄຳຖາມນີ້ ແຕ່ການກິນຊີ້ນດີບອາດນຳໄປສູ່ຄວາມສ່ຽງຂອງການຕິດເຊື້ອໂລກໄດ້

Ø  ຊີ້ນແດງຖືກຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມ 2A ຄື ອາດຈະເປັນການກໍ່ໃຫ້ເກີດມະເຮັງຕໍ່ມະນຸດ (probably carcinogenic to humans) ມັນໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດກັນແດ່?

     ການຈັດກຸ່ມແບບນີ້ ມາຈາກການທີ່ມີການສຶກສາດ້ານລະບາດວິທະຍາ (epidemiological studies)  ຈໍານວນຈຳກັດ ຈຳນວນໜຶ່ງ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສຳພັນດ້ານບວກລະຫວ່າງການກິນຊີ້ນແດງ ແລະການເກີດມະເຮັງລຳໄສ້ ແຕ່ທີ່ບໍ່ຢູ່ໃນກຸ່ມທີ່ 1 ເປັນສານກໍ່ໃຫ້ເກີດມະເຮັງ ເພາະຍັງສາມາດຕັດປະເດັນບາງອັນອອກໄປໄດ້ເຊັ່ນ ຄວາມບັງເອິນ ຄວາມລຳອຽງ ຫຼື ຈາກການສຶກສາເຫຼົ່ານັ້ນ

Ø  ຊີ້ນແປຮູບຖືກຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມ 1 ຄື ເປັນສານກໍ່ເກີດມະເຮັງຕໍ່ມະນຸດ (carcinogenic to humans) ມັນໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດກັນແທ້?

     ກຸ່ມທີ 1 ຖືກໃຊ້ເພາະມີຫຼັກຖານເປັນຕາເຊື່ອຖືພຽງພໍທີ່ຈະບອກວ່າມັນເຮັດໃຫ້ເກີດມະເຮັງໃນມະນຸດ ໂດຍມັກຈະປະເມີນຈາກການສຶກສາທາງລະບາດວິທະຍາທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ເກີດມະເຮັງຂື້ນໃນຮ່າງກາຍຂອງມະນຸດທີ່ໄດ້ຮັບສານນັ້ນ ແລະໃນກໍລະນີຂອງຊີ້ນແປຮູບ ກໍ່ມີຫຼັກຖານທີ່ຊັດເຈນພຽງພໍຈາກການສຶກສາທາງລະບາດວິທະຍາ ການກິນຊີ້ນແປຮູບຈະເຮັດໃຫ້ເກີດມະເຮັງລຳໄສ້

Ø  ຊີ້ນແປຮູບເຖິງຈະຈັດໃຫ້ເປັນສານກໍ່ໃຫ້ເກີດມະເຮັງໃນມະນຸດແລ້ວ ຢູ່ກຸ່ມທີ 1 ຄືກັບຢາສູບ ແລະແຮ່ໃນຫີນ ສະແດງວ່າການກິນຊີ້ນແປຮູບຈະເຮັດໃຫ້ເປັນມະເຮັງທຽບເທົ່າກັບຢາສູບ ຫຼືຫາຍໃຈເອົາແຮ່ໃນຫີນເຂົ້າໄປໃຊ້ ຫຼືບໍ່?

     ເຖິງພວກມັນຈະຢູ່ໃນລະດັບດຽວກັນ ແຕ່ພວກມັນກໍ່ບໍ່ໄດ້ຈຳເປັນຈະຕ້ອງອັນຕະລາຍເທົ່າກັນ ການຈັດກຸ່ມຂອງເຮົານັ້ນຂື້ນກັບລະດັບຄວາມໜັກແໜ້ນຂອງຫຼັກຖານທາງວິທະຍາສາດ ບໍ່ແມ່ນລະດັບຂອງຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະເປັນມະເຮັງ

Ø  ການກິນຊີ້ນແດງສໍາພັນກັບມະເຮັງຊະນິດໃດ?

     ຫຼັກຖານທີ່ຊັດເຈນ ເຖິງວ່າຈະມີຈຳນວນຈຳກັດນັ້ນ ບອກວ່າການກິນຊີ້ນແດງສຳຜັດກັບການເປັນມະເຮັງລຳໄສ້ ແລະຍັງມີຫຼັກຖານທີ່ເຊື່ອມໂຍງໄປຫາມະເຮັງຕັບອ່ອນ ແລະມະເຮັງຕ່ອມລູກໝາກອີກ

Ø  ການກິນຊີ້ນແປຮູບສໍາພັນກັບມະເຮັງຊະນິດໃດ?

     IARC ໄດ້ສະຫຼຸບວ່າການກິນຊີ້ນແປຮູບເຮັດໃຫ້ເກີດມະເຮັງລໍາໄສ້ ນອກຈາກນັ້ນ ຍັງຄົ້ນເຫັນວ່າ ຄວາມສໍາພັນກັບມະເຮັງກະເພາະອີກ ແຕ່ຫຼັກຖານທີ່ມີນັ້ນຍັງບໍ່ຖືກຕ້ອງ

Ø  ມະເຮັງເກີດຂື້ນຈັກກໍລະນີໃນແຕ່ລະປີ ທີ່ອາດຈະເກີດຂື້ນຈາກການກິນຊີ້ນແປຮູບ ແລະຊີ້ນສັດ?

     ຈາກການຫລ້າສຸດໂດຍ the Global Burden of Disease Project ເຫັນວ່າມີຄົນເສຍຊີວິດດ້ວຍໂລກມະເຮັງກວ່າ 34,3000 ຄົນທົ່ວໂລກໃນແຕ່ລະປີ ຊຶ່ງກ່ຽວຂ້ອງກັບການທີ່ມັກກິນຊີ້ນແປຮູບເປັນປະລິມານຫຼາຍ ເຖີງວ່າການກິນຊີ້ນແດງນັ້ນຈະຍັງບໍ່ຖືກລະບຸວ່າເປັນສາເຫດຂອງມະເຮັງ ແຕ່ the Global Burden of Disease Project ໄດ້ປະມານຍວ່າການກິນຊີ້ນແດງຫຼາຍໆ ອາດຈະເປັນສາເຫດໃຫ້ເກີດການເສຍຊີວິດໂດຍໂລກມະເຮັງ 5 ໝື່ນຄົນທົ່ວໂລກຕໍ່ປີ

     ໂຕເລກດັ່ງກ່າວນັ້ນ ຍັງແຕກຕ່າງຫ່າງໄກຈາກກໍລະນີຂອງການສູບຢາທີ່ເຮັດໃຫ້ເສຍຊີວິດຈາກມະເຮັງເຖິງ 1 ລ້ານຄົນຕໍ່ປີທົ່ວໂລກ ແລະ 6 ແສນຄົນຕໍ່ປີທົ່ວໂລກຈາກການດື່ມ ແອວກໍຮໍ ແລະ 2 ແສນຄົນຕໍ່ປີທົ່ວໂລກຈາກການສູດດົມອາກາດທີ່ເປັນມົນລະພິດ

Ø  ປະເມີນຄວາມສ່ຽງຂອງການກິນຊີ້ນແດງ ແລະຊີ້ນແປຮູບອອກມາເປັນຕົວເລກໄດ້ຫຼືບໍ່?

     ການບໍລິໂພກເຊີ້ນແປຮູບນັ້ນກັບການເພີ່ມຂື້ນຂອງຄວາມສ່ຽງໃນການມະເຮັງຢູ່ໜ້ອຍໜຶ່ງຊຶ່ງຂື້ນກັບປະລິມານຂອງຊີ້ນທີ່ກິນເຂົ້າໄປ ຈາກຜົນການວິເຄາະຂໍ້ມູນຈາກ 10 ງານວິໄຈເຫັນວ່າ ການກິຊີ້ນແປຮູບເພີ່ມຂື້ນ 50 ກຣາມຕໍ່ມື້ ຈະເພີ່ມຄວາມສ່ຽງໃນການເກີດມະເຮັງລຳໄສ້ຂື້ນປະມານ 18%

     ສ່ວນຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການເປັນມະເຮັງຖ້າບໍລິໂພກຊີ້ນແດງນັ້ນປະເມີນກວ່າໄດ້ຍາກຫຼາຍ ເພາະຫຼັກຖານທີ່ວ່າຊີ້ນແດງເຮັດໃຫ້ເກີດມະເຮັງນັ້ນຍັງບໍ່ໜັກແໜ້ນຫເທົ່າໃດ ແຕ່ຖ້າມັນເປັນແບບນັ້ນແທ້ ຜົນຈາກຂໍ້ມູນຈາກການສຶກສາກຸ່ມດຽວກັນຄວາມສ່ຽງຂອງການເກີດມະເຮັງລຳໄສ້ເພີ່ມຂື້ນ 17% ທຸກໆ 100 ກຣາມ ຂອງການກິນຕໍ່ມື້

Ø  ຄວາມສ່ຽງນີ້ຈະມີຫຼາຍຂື້ນກັບເດັກນ້ອຍ ແລະຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່, ແມ່ຍິງ ຫຼືຜູ້ຊາຍ? ມີໃຜບາງຄົນທີ່ຈະມີຄວາມສ່ຽງສູງກວ່າຄົນອື່ນອີກຫຼືບໍ່?

     ຂໍ້ມູນທີ່ມີຢູ່ບໍ່ອາດສະຫຼຸບໄດ້ວ່າຈະມີລະດັບຄວາມສ່ຽງທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະກຸ່ມຄົນ

Ø  ແລ້ວຄົນທີ່ເປັນມະເຮັງລຳໄສ້ຢູ່ລະ? ຄວນຈະຢຸດກິນຊີ້ນແດງ ຫຼືບໍ່?

     ຂໍ້ມູນທີ່ມີຢູ່ບໍ່ອາດສະຫຼຸບໄດ້ເຖິງຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະມີເພີ່ມຂື້ນ ຫຼືຫລຸດລົງ ໃນຄົນທີ່ເປັນມະເຮັງໄປແລ້ວ

Ø  ຂ້ອຍຄວນຈະຢຸດກິນຊີ້ນ ຫຼືບໍ່?

     ການກິນຊີ້ນນັ້ນມີປະໂຫຍດຕໍ່ສຸຂະພາບ ແຕ່ຄຳແນະນຳທາງໂພຊະນາການຫຼາຍແຫ່ງ ບອກວ່າ ຄວາມຈະຄວບຄຸມປະລິມານການບໍລິໂພກຊີ້ນແດງ ແລະຊີ້ນແປຮູບບໍ່ໃຫ້ຫຼາຍເກີນໄປ ເພາະມັນເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການເສຍຊີວິດຈາກໂລກຫົວໃຈ, ເບົາຫວານ ແລະໂລກອື່ນໆ

Ø  ກິນຊີ້ນໄດ້ຫຼາຍສໍ່າໃດຈິ່ງຈະປອດໄພ?

     ຄວາມສ່ຽງມັນຈະເພີ່ມຂື້ນຕາມປະລິມານຊີ້ນທີ່ກິນ ໂດຍຊໍ້ມູນທີ່ເຮົາມີນັ້ນຍັງອາດບໍ່ໄດ້ສະຫຼຸບເຖີງລະດັບທີ່ປອດໄພໄດ້

Ø  ເປັນຫຍັງຊີ້ນແດງ ແລະຊີ້ນແປຮູບຈິ່ງໄດ້ເພີ່ມຄວາມສ່ຽງໃນການເກີດມະເຮັງ?

     ຊີ້ນມີອົງປະກອບຫຼາຍຢ່າງ ເຊັ່ນ ແລະມີສານເຄມີອີກຫຼາຍຢ່າງເກີດຂື້ນລະຫວ່າງແປຮູບ ແລະເຮັດອາຫານ ເຊັ່ນ ສານປະກອບກຸ່ມ ເອັນໄນໂຕຣໂຊ (N-nitroso) ແລະພວກສານ (polycyclic aromatic hydrocarbon) ແລະ (heterocyclic aromatic amine).. ສະນັ້ນເຮົາກໍ່ຍັງບໍ່ເຂົ້າໃຈເທື່ອວ່າຊີ້ນແດງ ແລະຊີ້ນແປຮູບໄດ້ເພີ່ມຄວາມສ່ຽງໃນການເກີດມະເຮັງໄດ້ແນວໃດ

Ø  WHO ມີຄຳແນະນຳແນວໃດໃນການບໍລິໂພກຊີ້ນ?

     IARC ບໍ່ໄດ້ມີໜ້າທີ່ໃຫ້ຄຳແນະນຳດ້ານສຸຂະພາບ ແຕ່ລາຍງານນີ້ໄດ້ເສີມຄຳແນະນຳຂອງ IARC ໃນປີ 2002 ທີ່ໃຫ້ຄວບຄຸມປະລິມານການເກີດຊີ້ນແປຮູບ ເພື່ອຫລຸດຄວາມສ່ຽງໃນການເປັນມະເຮັງລຳໄສ້

Ø  ຂ້ອຍຄວນຈະກິນແຕ່ຊີ້ນໄກ່ ຫຼືຊີ້ນປາ ຫຼືບໍ່?

     ລາຍງານນີ້ບໍ່ໄດ້ປະເມີນຄວາມສ່ຽງຂອງການກິນຊີ້ນໄກ່ ຫຼື ຊີ້ນປາຕໍ່ການເປັນມະເຮັງ

Ø  ຂ້ອຍຄວນຈະປ່ຽນມາເປັນກິນຜັກ ຫຼື ບໍ່ ?

     ລາຍງານນີ້ບໍ່ໄດ້ປຽບທຽບຄວາມສ່ຽງຕໍ່ສຸຂະພາບລະຫວ່າງຄົນທີ່ກິນຊີ້ນ ແລະຄົນທີ່ກິນຜັກ

Ø  ຊີ້ນແດງຊະນິດໃດທີ່ປອດໄພກວ່າຊະນິດອື່ນ?

     ຍັງບໍ່ມີຂໍ້ມູນພຽງພໍຈະບອກວ່າຊີ້ນແດງຊະນິດໃດ ຫຼືຊີ້ນແປຮູບຊະນິດໃດ ທີ່ມີຄວາມສ່ຽງໃນການກໍ່ໃຫ້ເກີດມະເຮັງຫຼາຍກວ່າຫຼືໜ້ອຍກວ່າຊະນິດອື່ນ

Ø  ຂະບວນການຖະໝອມອາຫານການໃສ່ເກືອ, ແຊ່ແຂງ ຫຼືສາຍລັງສີ?

     ການຖະໝອມອາຫານບາງວິທີອາດເຮັດໃຫ້ເກີດສານກໍ່ມະເຮັງ ເຊັ່ນ ສານປະກອບກຸ່ມ (ສານປະກອບກຸ່ມ N-nitroso)  ແຕ່ຍັງບໍ່ຮູ້ວ່າມັນໄປເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຫຼືບໍ່ ແລະແບບໃດ

Ø  ມີງານວິໄຈທີ່ຖືກ IARC ນໍາມາວິເຄາະຈໍານວນຫຼາຍພຽງໃດ?

     IARC ໄດ້ພິຈາລະນາງານວິໄຈກ່ຽວກັບມະເຮັງໃນຄົນກວ່າ 800 ເລື່ອງ (ໂດຍເປັນງານວິໄຈ ດ້ານລະບາດວິທະຍາກວ່າ 700 ເລື່ອງທີ່ກ່ຽວກັບຊີ້ນແດງ ແລະກວ່າ 400 ເລື່ອງທີ່ກ່ຽວກັບຊີ້ນແປຮູບ)

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ທີ່ມາ: www.sedthakid.la